Mijn lievelingslabel

Door Nico Zwart Johannes 17 vers 14, is jullie waarschijnlijk allemaal bekend. En toch schrijf ik ’m even uit, voor degenen voor wie de Bijbelkennis net als mij weleens wat beter kan: Ik heb hun Uw woord gegeven, en de wereld heeft hen gehaat, omdat zij niet van de wereld zijn, zoals Ik niet van de wereld ben. In de kerk waarin ik opgroeide, betekende deze tekst vooral dat je veel plekken moest vermijden. De kroeg. De discotheek. Festivals. Bioscopen en theaters. Maar ook buurtborrels, de plaatselijke voetbalclub, sportwedstrijden. En ga zo maar door. Zelfs andere kerken waren verboden terrein, want daar was de wereld ook langzaam naar binnen geslopen. Streng zeg, denk je misschien. En toch … Nee, wacht. Ik wacht nog even met streng zijn. Tegenwoordig denk ik er namelijk iets anders over. Het is prachtig om zondag eensgezind verenigd te zijn, te midden van onze veilige kerkmuren. Om opgebouwd te worden, aangevuurd of soms gecorrigeerd. En daarna? Dan mogen we onze vleugels weer uitslaan. Met beide benen in de samenleving. Of misschien beter gezegd: met je poten in de modder. Want laten we wel wezen: buiten is het een bende. Het is vies en goor en soms lijkt die modder wel een moeras, waarin je maar moeilijk staande blijft. Nou, Nico. Dat valt wel mee joh. Zo moeilijk heb ik het niet. Oh? Vanaf hier begint het strenge gedeelte. Zou het kunnen dat de wereld jou niet haat? En zou dat misschien komen omdat je nauwelijks van haar te onderscheiden bent? Ik geloof oprecht dat christenen midden in de samenleving horen te staan. Op je werk. Op het sportveld. In de muziek. In het theater. In de supermarkt. In de buurtvereniging. Maar … Wel als volgeling van Jezus. En dat laatste betekent nogal wat. Dan lach je niet mee om seksistische grappen op de werkvloer. Dan roddel je niet mee, hoe lekker dat ook voelt. Dan ken je je grenzen tijdens de borrel. Dan spreek je met respect over politici, je baas of je voorganger. Sterker nog. Jij bent degene die niet alleen ander gedrag laat zien, maar je corrigeert de ander ook in liefde. Ja, dat laatste is lastig, maar het kan niet anders dan dat je dat doet. Waarom? Omdat jij gelooft dat je gered bent door het offer van Jezus. Omdat God jou het waard vond Zijn Zoon te geven. En omdat je Hem wilt volgen. En dat zal de wereld weten ook. Mensen merken het. Ze horen het. Ze voelen het. Ze ruiken je al van verre aankomen. En nee, niet omdat je stinkt, maar omdat je de geur van Christus met je meedraagt. En daarom zul je soms gehaat worden. Dus kom op. Niet morgen. Niet als het beter uitkomt. Vandaag.  Want de wereld heeft geen behoefte aan nog meer mensen die op haar lijken. Ze heeft mensen nodig die ruiken naar Christus.

Door Tikva Smid - van der Mark Januari en februari vind ik altijd de ergste maanden van het jaar. De feestdagen zijn voorbij, maar de dagen zijn nog steeds guur, donker en koud. Er hangt geen blad meer aan de bomen, de natuur ziet er dood en troosteloos uit. Ik wéét dat de zomer weer gaat komen, maar het lijkt nog zo eindeloos lang te duren en ik heb het nú nodig! Dat is gelukkig ook de tijd dat er ineens overal krokusjes omhoog ploppen. Als een stille, kleurrijke belofte dat het voorjaar echt weer gaat komen, ook al lijkt het er nog lang niet op. We zagen ze het hele jaar niet, maar ze waren er altijd al. Onder de grond en onder het gras, daar waar we het niet konden zien, werd al maanden heel hard gewerkt aan een nieuw krokusje. Om boven te ploppen, niet in de zomer, wanneer alles bloeit, maar juist wanneer alles dood en troosteloos lijkt en we het zo ontzettend hard nodig hebben. Ik heb mogen ervaren dat God in mijn leven net zo werkt. Op momenten dat het leven er guur en troosteloos uitziet, stuurt hij ook zijn zegeningen. Als kleine krokusjes ploppen ze op in mijn leven en maken het net iets kleurrijker. Een stille belofte dat er echt weer betere tijden komen. Het herinnert mij eraan dat hij er altijd al was. Misschien diep onder de grond, daar waar ik het niet kan zien, werkt hij hard aan dingen waar ik geen weet van heb. Het geeft mij het vertrouwen dat het voorjaar weer gaat komen. Niet wanneer ik het wil, maar op zijn tijd. En in de tussentijd geeft hij ons krokusjes.

Door Matthias Kuiterman We gaan terug naar het jaar 2008. De schooldag is voorbij en de dan 10-jarige Matthias fietst vanaf zijn basisschool net buiten het Overijsselse dorp Dalfsen terug naar huis. Ik ben nog maar net onderweg wanneer twee klasgenootjes het fietspad blokkeren en mij tegenhouden. Wat volgt had ik niet voor mogelijk gehouden: beide jongens spugen mij meermaals in het gezicht. Het bovenstaande is iets wat ik niemand toewens. Het is zo diep vernederend dat je voelt dat je in je waardigheid bent aangetast. Deze periode op de basisschool waarin pesten vaak centraal heeft gestaan en de school helaas niet daadkrachtig optrad heeft mij littekens bezorgd die ik tot op de dag van vandaag met mij meedraag. Fast forward naar 2022: ik verhuis vanuit de omgeving van Dalfsen naar Kollum. Mijn sociale leven laat ik in Overijssel achter en moet ik hier weer zien op te bouwen. En hoe kan je dat beter doen dan via de kerk? Na een zoektocht kwam ik bij Nehemia terecht. Hier trof ik een mooie groep mensen van mijn eigen leeftijd. Maar de littekens van vroeger speelden mij parten. Ik vond het lastig om mijzelf open te stellen, om mijn kwetsbare kant te laten zien. Het heeft mij dan ook flink wat tijd gekost om hierin stappen te zetten. Maar wat ben ik blij dat ik uiteindelijk, ondanks de littekens uit het verleden, een stap naar voren heb gezet. Het heeft geresulteerd in nieuwe, hechte vriendschappen. Vrienden die er voor je zijn in de mooie momenten, maar juist ook wanneer het tegenzit. Het is iets waar ik hen, maar bovenal God dankbaar voor ben. Deze vrienden zijn mij heel dierbaar. Maar er is maar één Vriend die mij door en door kent. Die bereid was aan jou en mij gelijk te worden. Die eeuwen geleden al iets soortgelijks meemaakte als wat ik in 2008 heb meegemaakt. En zo zullen we allemaal onze eigen herkenningspunten in het leven van Jezus zien. Wat ben ik dankbaar dat er een God is die er niet voor koos om op afstand te blijven, maar bereid was om dicht bij ons te komen. Een God die ten diepste begrijpt wat wij meemaken en hoe het leven ons kan tekenen. Mensen kunnen ons soms teleurstellen en in de steek laten, maar deze Vriend is trouw tot in eeuwigheid. Soli Deo gloria! ‘Als soms vrienden ons verlaten, gaan wij biddend tot de Heer. In Zijn armen zijn wij veilig, Hij verlaat ons nimmermeer.’ - Lied ‘Welk een vriend is onze Jezus’

Door Timo van 't Ende Vanochtend werd ik wakker, en ik vond dat de wekker te vroeg was afgegaan. Gelukkig had Lies dezelfde mening. Dus snoozen dan maar, en dan na een paar minuten nog een keer snoozen. Mijn voornemen om elke ochtend tijd te nemen voor het lezen van de Bijbel en voor gebed is soms heel lastig. Lang genoeg snoozen zorgt voor tijdsnood, waardoor Lies en ik soms snel moeten handelen. Snel omkleden, snel ontbijten, snel vertrekken naar onze afspraken en te midden van al die haast is er een ding gesneuveld… Mijn belangrijkste afspraak van de dag: tijd doorbrengen met God. Stille tijd is zo belangrijk, de tijd doorbrengen met onze Vader, maar zo snel kan deze tijd het onderspit delven voor andere afspraken. We weten allemaal wel dat goede gewoontes zoals bijbellezen, bidden of echt tijd nemen voor een gesprek belangrijk zijn, maar zo vaak gaat het mis. Zo vaak komen we niet toe aan bijbellezen of zijn we tijdens gesprekken met onze echtgenoot of vriend meer bezig met de volgende afspraak dan met de persoon die voor onze neus staat. We zijn bezig met onze taken en gaan haastend door het leven. We vergeten om stil te staan. Dit deed me denken aan de ethische avond van afgelopen zondag over echtscheiding. Ik heb het nog even opgezocht, maar elk jaar eindigen in Nederland ongeveer 25 duizend huwelijken in echtscheiding. 25 duizend! Ik vind dat echt veel. Een aantal dingen vind ik bijzonder aan deze tendens. Ten eerste dat niemand aan zijn of haar huwelijk begint met de intentie om te gaan scheiden. Ten tweede dat iedereen hoogmoedig genoeg is om te denken dat het niet zou gebeuren in zijn of haar eigen huwelijk. De terugkerende vraag op zondagavond: hoe kunnen wij voorkomen dat ons huwelijk of de huwelijken van mensen om ons heen niet eindigen in een echtscheiding? Een echtscheiding begint, zoals een huisbrand, klein. Eerst is er een klein vlammetje en als je niet oplet staat op een gegeven moment je hele huis in de fik. Hetzelfde geldt voor ons huwelijk: de problemen beginnen klein. Het begint met een dag langs elkaar heen lopen. Het gaat verder met dagen waarbij alleen het noodzakelijke samen wordt besproken. Het gaat steeds verder, totdat je erachter komt of beseft dat je met een vreemde in een huis woont. Het begint klein maar de gevolgen zijn groot. Mijn voorstel is dus om net als met je auto, een APK in te plannen. Ga een keer samen naar een huwelijkscursus. Neem de tijd om écht met elkaar te praten. Doe iets leuks samen, iets wat niet noodzakelijk is. Wees open over de mooie dingen en de uitdagingen van je huwelijk bij je huiskring. Maak het bespreekbaar. Een huis in brand wordt lastig om te blussen, maar een vuurtje kunnen we samen blussen!

Door Renske Willems ‘Abba Vader, voor U is alles mogelijk.’ – Marcus 14:36 Nog voordat ik de tekst kan noteren, gaat Herman Boon alweer verder. Het tempo ligt hoog, en ik moet opnieuw even bij Alice spieken voor het bijbehorende Bijbelvers. We zitten met z’n drieën op een rijtje: Sheila, Alice en ik. De bidden-en-vastenconferentie van Herman Boon Ministries wordt dit keer gehouden in Amersfoort. Met 650 mensen vasten we een week lang, en de dagen vullen zich met aanbidding en onderwijs.  Op dag twee krijgen we les over gebed. Herman spoort ons aan om elke dag minimaal één uur met God door te brengen in Bijbelstudie en gebed. Hij verwijst naar Jezus, die Zijn leerlingen vroeg om wakker te blijven terwijl Hij bad. Toen ze in slaap vielen, sprak Jezus Petrus aan met zijn oude naam – een verwijzing naar zijn oude natuur: ‘Simon, slaap je? Kon je niet eens één uur wakker blijven?’ Het herinnert ons eraan hoe gemakkelijk we in oud gedrag terugvallen. Juist daarom moeten we geestelijk wakker blijven. Bidden beschermt tegen verleiding en geeft kracht. Herman benadrukt dat een krachtig gebedsleven oefening vergt: dagelijks kiezen om af te rekenen met onze eigen wil en de Heilige Geest de ruimte te geven. Maar God geeft geweldige beloften: ‘Bid, en je zult krijgen’ (Matteüs 7:7); ‘Wat je vraagt in Mijn naam, zal Ik doen’ (Johannes 14:13); ‘Vertel in gebed aan God wat je nodig hebt’ (Filippenzen 4:6). Vol enthousiasme moedigt Herman ons aan gebeden op te schrijven, zodat zichtbaar wordt waar God heeft geantwoord. ‘Als je dit doet, groeit je geloof als een speer!’, aldus Herman. Hij vervolgt: ‘Waarom maken we geen wonderen mee? Omdat we niet bidden! Bid voor alles. Voor een vastgevroren autodeur, een kapot apparaat, een cadeau dat je nog moet kopen. Niets is onmogelijk voor God, maar je moet het wél vragen.’ Hij haalt Jakobus 4:2 aan: ‘U krijgt niets omdat u niet bidt.’ We moeten ons geloof laten zien door op deze beloften te gaan staan. Op de laatste dag van de conferentie, geldt code oranje vanwege stuifsneeuw, gladheid en slecht zicht. Ondanks Hermans advies om niet eerder te vertrekken – ‘Eerder weggaan is heel dom, het is de mooiste dag!’ – kiezen we toch voor veiligheid. We willen vóór het donker thuis zijn en de spits vermijden. Want … had Herman ons ook niet geleerd te luisteren naar innerlijke waarschuwingen (Handelingen 27)? En, niet onbelangrijk, Joost had duidelijk aangegeven dat vroeg vertrekken verstandig was. De terugreis verloopt gelukkig voorspoedig. Als ik de Willemstrjitte oprijd, opgelucht omdat Sheila en Alice veilig thuis zijn en ik mijn huis al kan zien, stuur ik iets naar rechts om een passerende auto ruimte te geven. En dan gebeurt het. Ik zit vast. Muurvast. Beide rechterwielen zakken in de modder. Aangemoedigd door de gebedslessen spreek ik mijn auto toe: ‘In Jezus’ naam: rij!’ Maar hoe vaak ik het ook herhaal – vooruit, achteruit, vooruit, achteruit – er gebeurt niets. Het gat wordt alleen maar dieper. Gelukkig is Joost vlakbij. God heeft mij tenslotte een man gegeven om mij te helpen. Wat een zegen! Joost komt met planken, een buurman sluit aan. Ondanks alle pogingen komt er geen beweging in de auto. Teleurgesteld kijk ik toe. Wat een deceptie. Op het moment dat ik de moed begin te verliezen, zie ik Joost naar iets zwaaien buiten mijn gezichtsveld. Dan draait een grote kraan de Willemstrjitte op. Wat een “toeval” dat die kraan daar precies op dat moment langsrijdt. Binnen een mum van tijd sta ik met vier wielen weer op de weg. Geloof betekent óók: niet zelf de oplossing verzinnen, maar vertrouwen dat God het op Zijn manier oplost.

Door Jesse Nutma De mensheid heeft laten zien tot veel in staat te zijn. Er zijn in het verleden geniale uitvindingen gedaan, waardoor we nu met elkaar kunnen bellen, waardoor we naar de andere kant van de wereld kunnen vliegen, waardoor mensen zoals ik ondanks een visuele beperking scherp kunnen zien en waardoor jij deze column vanaf een scherm(pje) kunt lezen. Toch blijkt de mens niet tot álles in staat, zo maakte de winterse neerslag van de afgelopen tijd duidelijk. Met man en macht werd er gestrooid, gegleden, geschoven, ge-de-iced en geschrabd, maar de sneeuw en het ijs kwamen zonneklaar als winnaar uit de strijd. Wegen onbegaanbaar, voetgangers onderuit, wisselstoringen op het spoor, auto’s die in de berm belandden, vliegtuigen die aan de grond bleven staan. We kunnen zoveel uitvinden, zoveel man- en vrouwkracht inzetten, maar uiteindelijk zijn we in onszelf maar nietige wezens. Een laagje sneeuw, en de hele zorgvuldig opgebouwde maatschappij is een paar dagen totaal ontwricht. De sneeuw maakte ons mensen nederig. Die nederigheid is ons als christenen (als het goed is) niet geheel vreemd. Wij hadden de wetenschap al dat we het niet zelf kúnnen doen. Wij geloven in een God die altijd machtiger is dan mensen. Daar hebben wij geen code geel, oranje of rood voor nodig. God heeft de schepping en natuur in zijn hand. En God kan ons laten genieten van die schepping. Want wat gaf het fraaie plaatjes, die práchtige witte wereld. En wat bracht het (naast alle ongemakken) ook veel moois: kinderen die (voor het eerst, want hoe lang was dit geleden?!) van steile witte heuvels konden sleeën, buren die elkaars stoep schoonschoven, mensen die op hun werk sliepen zodat de zorg ook in barre omstandigheden kan doorgaan. Het winterse weer gaf gelegenheid voor mooie verhalen. Dat de dooi nu weer is ingetreden, betekent trouwens niet dat de mooie verhalen hoeven te stoppen. Daarvoor blijft God altijd gelegenheid geven. Je hoeft er alleen maar je ogen voor te openen en om je heen te kijken.

Door Daniëlle Groen De afgelopen maanden merkte ik dat de vreugde in mijn leven stiller werd. Niet weg, maar gedempt. Alsof er een laag overheen lag. Langzaam begon ik te zien wat die laag was: mijn vreugde was nog steeds te afhankelijk van … mij. Van wat ík dacht, vond, voelde, meemaakte. Van mijn eigen gedachten over mezelf. En niet van wie God is. Kortom, mijn blik was (en is) nog te vaak op mezelf gericht, terwijl God het middelpunt hoort te zijn. Maar gelukkig is Gods trouw groter dan mijn tekortkomingen. Door het lezen en bestuderen van de Bijbel en het luisteren naar preken begon ik in te zien hoe belangrijk volgorde is, voor het ervaren van vreugde. Eerst de waarheid kennen, dan geloven dat die waarheid ook écht waar is … en dááruit ontstaat vreugde. Niet vanuit iets wat ik doe, of ergens waarin ik gehoorzaam, hopen dat er daarna rust of blijdschap komt. Zo werkt het niet. Tenminste, niet bij mij. Nee, echte blijvende vreugde ontstaat uit het mogen kennen van Hem, onze Schepper. Zo’n grote almachtige God, die naar ons persoonlijk omkijkt … Wow. Als je je verdiept in wie Hij is en wie Hij voor jou wil zijn, krijg je dan niet automatisch een lach op je gezicht? Geloven wat Hij zegt, ook wanneer dat botst met wat ik zelf denk of voel. Dat kan soms nederig lijken, maar is het niet eerder valse bescheidenheid, en uiteindelijk een vorm van ongeloof? Wat er in een preek een aantal maanden geleden werd gezegd staat me nog steeds bij: ‘Je moet niet minder van jezelf denken, maar minder áán jezelf’. Ik hoef niets te bewijzen en kan niets volbrengen. Hij heeft alles volbracht, aan het kruis van Golgotha. Daar mag ik naar kijken, in diepe dankbaarheid. Rustend in wie Hij is, breng ik bewust tijd door in Zijn nabijheid. Misschien herken je dat geniepige stemmetje dat je oplegt dat je dingen ‘moet’ doen, omdat het goed zou zijn. Ik merk dat vreugde die na dat soort omstandigheden of bepaald gedrag volgt, bij mij nooit echt standhoudt. De vreugde van de Heere daarentegen staat vast. En die vreugde geeft juist kracht, motivatie en moed om gehoorzaam te zijn. Niet andersom. Je schiet zo het ‘werken’ in, heb ik gemerkt. Ik ontdek steeds opnieuw dat ik geen vaste grond ben om op te bouwen. God is dat wel. Het is ironisch: jarenlang zocht ik het in zelfontwikkeling en new (c)age. Alles draaide om omarmen van je eigen kracht, je zogenaamde potentieel. Ik heb er een allergie van gekregen, want die ‘kracht’ bleek gewoon vermomde zelfredzaamheid. Nu leer ik iets anders: mijn denken wordt niet vernieuwd door mijn eigen wijsheid, maar door de waarheid van God, waaraan ik mij leer toevertrouwen. Ik probeer mijn denken te vernieuwen. In Zijn Woord. Vreugde die blijft, omdat ze komt van Hem. Ik ben zo enorm veranderlijk, maar Hij is en blijft altijd dezelfde.

Door Nico Zwart Nee, niet de mensen buiten de kerk. Wij. De mensen buiten de kerk doen het sowieso verkeerd. Kerst is onlosmakelijk verbonden aan Jezus. Maar het grootste deel van Nederland kent Hem niet, en viert toch kerst. Dan gaat het mis. Dat verwijt ik hen niet. Dat is geen onwil, maar een gebrek aan kennis. Maar wij vieren het ook verkeerd. En dat verwijt ik ons wel. Wij hebben die kennis namelijk wél. Ik vond dat Timo het mooi verwoordde in zijn preek tijdens de kerstnachtdienst. December is een marathon geworden. We beginnen bij Sinterklaas, gaan door naar Kerst en sluiten af met Oud en Nieuw. En maar rennen, vliegen, haasten. Op adem komen lukt niet. Wat een drukte. En ja, wij vieren kerst in de kerk. We staan er uitgebreid bij stil. Kijk eens wat we allemaal organiseren als kerken in de omgeving: een kerst-sing-in, een kerstkuier, kerstnachtdiensten, een kerstfeest voor de kinderen, kerstgezinsdiensten. Kerst dit, kerst dat. ‘Mooi toch?’, hoor ik je zeggen. Dat is toch juist de bedoeling? Stilstaan bij de geboorte van Jezus. Dit was het eerste jaar dat ik niet betrokken was bij de organisatie van een kerstdienst. Niet bij het kinderkerstfeest, niet bij de kerstgezinsdienst en niet bij de kerstnachtdienst. Ook in de kerk van mijn ouders hielp ik andere jaren altijd mee. Dit jaar niet. Het lukte simpelweg niet. Ik ben gestopt met mijn werk en begin in het nieuwe jaar een sociale werkplaats in Dokkum. Maar juist doordat ik dit keer aan de zijlijn stond, werd ik me extra bewust van alle kerstdrukte. Druk met alles wat we organiseren. Met alles wat we moeten. En laat ik duidelijk zijn: ik denk dat het goed is dat we onze tijd steken in de geboorte van Jezus. Maar daarnaast is er alles wat er ook nog bij hoort. Kerstdiners met je eigen gezin. Met schoonfamilie. Met vrienden. Of juist kerst overleven, omdat iedereen leuke dingen doet, behalve jij. Je zou graag aanschuiven aan tafel, maar de uitnodiging blijft uit. Misschien mist er iemand aan je tafel. Iemand die weggevallen is, dit jaar of eerder. Of er zit juist iemand aan tafel die je er liever niet bij zou hebben. En als het dan eindelijk januari is, zijn we kapot. Van al die gezelligheid. Van alle verplichtingen. Van al dat moeten. Moe. Kapot. En wat blijft er dan hangen? Kerst draait om de geboorte van Jezus. Alleen dat. Dat was geen schattig tafereeltje. Dat was bittere noodzaak. Denk aan Hem, hangend aan het kruis, roepend naar Zijn Vader: Mijn God, Mijn God, waarom hebt U Mij verlaten? Dat begint met kerst. Daar worden Vader en Zoon van elkaar gescheiden. Omdat wij er met z’n allen een puinhoop van maken. Daarom kwam Hij naar de aarde. Om uiteindelijk voor onze zonden te sterven. Ik weet niet of al die decemberdrukte daar wel bij past.

Door Renske Willems Afgelopen weekend maakte ik een Indiase curry met mijn laatste zelfgekweekte pompoen. Er zaten zoveel zaden in dat ik een handvol bewaarde. De pompoen was volledig rijp en de zaden waren goed ontwikkeld. Voorzichtig veegde ik het vruchtvlees weg om ze te drogen. Eigenlijk hadden ze gefermenteerd moeten worden, zodat de gelachtige zaadlaag verdwijnt die de kieming kan remmen. Hoewel de winter nog moet beginnen, ben ik in gedachten mijn moestuin alweer aan het inrichten. De compost ligt er al en de kippen pikken gretig alle slakkeneitjes weg, wat in het voorjaar veel scheelt. De eerste sprieten knoflook staan zelfs al boven de grond. Dit jaar wil ik opnieuw tomaten opkweken uit zelfgewonnen zaad. Die zaden komen uit de Coeur de Boeuf-tomaten die we afgelopen zomer op de Franse markt kochten. Joekels van vleestomaten die wel 500 gram kunnen wegen. In 2019 lukte het me al eens en kweekte ik een exemplaar van 710 gram. Dat ik mijn dochter met die tomaat op de foto zette, moet je me maar vergeven. Vol enthousiasme probeer ik het deze zomer opnieuw. De omstandigheden zijn ideaal: na tien jaar heb ik eindelijk een afdak, zodat de planten droog staan en phytophthora geen kans krijgt. Eind februari begin ik binnenshuis met voorzaaien. Dan volgt het spannendste moment: komt het zaad wel op? De wereld van zaden is wonderlijk. Er zijn lichtkiemers, koudekiemers en warmtekiemers. Koudekiemers hebben langdurige kou nodig om de kiemrust te doorbreken; vaak is een winterperiode voldoende. Andere zaden hebben een harde zaadhuid die pas kiemt na schurende omstandigheden, zoals wrijving door zand of passage door een maag. Dat vergt geduld: soms duurt het jaren. Het meest bijzonder vind ik sequoiazaden, die vuur nodig hebben om te ontkiemen. De hitte van een bosbrand opent hun kegels en laat de zaden vrijkomen. En als het lukt, breekt dat magische moment aan: het zien van de eerste frisgroene blaadjes. Later volgt opnieuw die blijdschap wanneer de vruchten verschijnen – joekels van pompoenen en tomaten. Voor mij is dit niet los te zien van bekering en vrucht dragen. Daarom bid ik voor vrienden en hun partners die niet geloven. Zoals de volhardende weduwe in Lucas 18, die bleef aandringen en niet opgaf. Uiteindelijk kreeg ze wat ze vroeg, niet omdat de rechter rechtvaardig was, maar omdat ze bleef volhouden. Ik vertrouw erop dat God recht doet aan vurige gebeden uit een oprecht hart. Dat het soms langer duurt, komt misschien doordat er eerst een afdak nodig is, een winterperiode, schurende omstandigheden, of juist warmte en licht. Ik begrijp dat God die omstandigheden laat gebeuren voordat Hij het hart bereikt en de kiemkracht vrijzet. Daarom dank ik nu alvast voor de vruchten die zullen komen.